Tijdens de laatste ALV kreeg de werkgroep “Watergras Natuurlijk!” positieve reacties; daar zijn we ‘natuurlijk’ heel blij mee. En we kregen input: willen jullie eens iets schrijven over het nut van meeuwen? Een vraag die je filosofisch kunt opvatten, maar de achtergrond van de vraag is enige irritatie over meeuwen. Het zal meer mensen wel eens storen: meeuwen kunnen flink kabaal maken en als ze dan ook nog je lekkere visje of patatje uit je handen wegkapen …. daar maak je als meeuw geen vrienden mee.
Een leuke uitdaging voor onze werkgroep deze vraag. Wij bekeken het iets breder en vroegen ons af of er ook plezier te beleven is aan de meeuw? Dat laatste zou je wel denken, want er is zelfs een naam voor een meeuwenliefhebber: larofiel. Onze werkgroep is recentelijk uitgebreid maar in ons midden bevindt zich (nog ..) geen larofiel, zodat onze informatie afkomstig is van diverse externe bronnen: KNNV Gouda, Staatsbosbeheer, Vogelbescherming, de Vogelscheurkalender 2025, Wikipedia en het boekje “Stadse beestjes” van bioloog-schrijver Remco Daalder en ja, we vroegen het ook aan ChatGPT.
Het roofgedrag van meeuwen is meestal nuttig: meeuwen zijn aaseters en helpen om dode dieren op te ruimen, etensresten en organisch afval te verminderen en de verspreiding van ziektes in toom te houden. Overlast voor mensen ontstaat op plekken waar vaker afval te vinden is. Desgevraagd laat “De Ballon” weten dat zij geen last hebben omdat er altijd wordt opgeruimd. Goed om te weten dat je patatje daar dus veilig is. Meeuwen eten ook andere dieren zoals kleine vissen, kreeftachtigen en insecten en houden daarmee populaties van andere soorten in balans. Meeuwen zijn op hun beurt voedsel voor grotere roofdieren zoals roofvogels en vossen. Zo vormen meeuwen dus een schakel in het ecosysteem.
Meeuwen zijn slimme en sociale dieren. Ze kunnen zich goed aanpassen aan veranderende omstandigheden. Zo trekken er meer meeuwen landinwaarts vanwege voedselgebrek en natuurlijke vijanden aan de kust. Hun schelle roepen heeft een aparte en grappige naam: ‘kliauwen’. Al kliauwend communiceren ze met elkaar over gevaar en vindplaatsen van voedsel en zomaar dollen met elkaar. Je kunt dat af en toe boven de wijk horen als er een groep aan het zwermen is of ‘wolken’ zoals Remco Daalder het noemt. Daalder beschrijft dat meeuwen ’s morgens in wolken boven het IJ verzamelen om vervolgens ‘aan het werk’ te gaan: voedsel vergaren op verschillende, vaste foerageerplekken. Net als de mens altijd naar hetzelfde ‘kantoor’, aldus Daalder. Die wolken fungeren ook als crèches: de jonkies krijgen vliegles en worden door de volwassenen beschermd tegen roofvogels. De Ravenbergse plas in het Reeuwijkse plassengebied, de mooie ‘achtertuin’ van onze wijk, fungeert als kraamkamer van kokmeeuwen en zwartkopmeeuwen. Deze vogels weten ieder voorjaar vanuit hun overwintergebieden feilloos de broedeilandjes in het plassengebied terug te vinden; dat blijft toch bijzonder. Eenmaal aangekomen na de lange vliegreis barst het kliauwen los: om een partner aan te trekken en later om het nest te beschermen. Mooi om dat te observeren tijdens een tochtje door het plassengebied, te voet, op de fiets of met de boot. Om daarna weer te genieten van onze mooie groene en rustige wijk.
Ja, meeuwen zijn nuttig en je kunt er plezier aan beleven, maar als bewoners in de wijk zijn ze minder op hun plaats. Als we met elkaar onze wijk vrij houden van zwerfafval en onze tuinen na een gezellig etentje netjes opruimen, dan helpt dat om ergernis aan deze vogels buiten de deur te houden.
Werkgroep Watergras Natuurlijk!
Tineke Jongeneel en Gaike de Gaaij