Op de tuinvogeltelling in het eerste weekend van februari bleek dat mussen in 1/5 deel van de deelnemende tuinen gezien zijn.
Die afname sinds 1985 is een landelijke fenomeen, waardoor de huismus op de rode lijst staat.
Welke tendensen signaleren o.a. SOVON (vogelonderzoek Nederland) en de Vogelbescherming?
- Stabilisatie na sterke daling: Tussen de jaren 80 en begin deze eeuw is de populatie huismussen in Nederland met meer dan 50% afgenomen. De recente trend laat een stabilisatie zien op dit lage niveau, met lokale tekenen van herstel, mede door het aanbieden van nestgelegenheden.
- Stad vs. Platteland: In grote steden is de situatie zorgwekkend. Nieuw onderzoek toont aan dat huismussen in verstedelijkte gebieden kwetsbaar zijn en vaak afhankelijk zijn van “versterking” vanuit het platteland. Groene, ietwat rommelige woonwijken zijn beter voor ze dan sterk versteende centra.
- Oorzaken van achteruitgang: Het gebrek aan nestgelegenheid door moderne dakconstructies, voedseltekorten (minder insecten en zaden) en de toename van versteende tuinen zijn de voornaamste oorzaken voor de lage populatiestand.
Conclusie: De huismus is in Nederland niet langer in een ‘vrije val’, maar de soort is nog lang niet op het oude niveau en blijft kwetsbaar.
Er zijn nieuwe nestplaatsen nodig.
Heb je ook graag (weer) huismussen in je tuin? Wat kun je doen?
De resultaten van onze telling deelde ik met de KNNV en hierop kwam een mooie reactie van een vogelexperts Marius van Rouwendaal:
“Mooie waarnemingen en een leuk initiatief om de Watergrasbewoners te vragen naar hun waarnemingen.
Wat de huismus betreft, die heeft maar een kleine actieradius ca 200m. Jonge mussen zoeken nestgelegenheid in de buurt en zo kan de populatie zich uitbreiden en verspreiden. Ze redden het tegenwoordig niet meer zonder dat er wordt bijgevoerd, m.i. het hele jaar door. Als je de tuinen weet waar ze worden gezien, moet je daar in de omtrek gaan voeren zodat ze gelokt worden en er gaan ‘wonen’. Tegenwoordig nestelen ze onder zonnepanelen, maar ook wel in een mussenkast met 3 of meer compartimenten, ze zitten graag bij elkaar.” (onderstreping door mij)
Deze reactie biedt een aantal praktische aanknopingspunten voor wat je kunt doen om het leefgebied van de huismus te vergroten.
Zorg voor nestgelegenheid, voer bij om huismussen te lokken en wel in een actieradius van ca. 200m. van de tuinen waar huismussen op de telling zijn gespot.
Die tuinen zijn: Struisgras 28, Waterlelie 35 en Waterruit 120. Dat betekent dat zowel in de Waterbuurt als de Grassen er kansen liggen voor uitbreiding van het leefgebied.
De vier V’s om vogels te beschermen zijn ook bij de huismus van toepassing:
- Zorgen voor veiligheid door schuilplekken te creëren c.q. struiken, hagen, bomen.
- Zorgen voor voedsel door besdragende stuiken en bomen aan te planten en eventueel bij te voeren.
- Zorgen voor variatie in bloei het hele jaar rond waardoor je insecten lokt.
- Zorgen voor voortplantingsmogelijkheden. Dat zijn nestplekken en schuilplekken (dichte begroeiing). De verloren nestplekken door dakisolatie kun je proberen te compenseren door nestkasten op te hangen de zgn. mussenvilla’s. Huismussen zijn gezelschapsdieren
 |
Huismussen zijn sociale standvogels, leven in kolonies en nestelen dicht bij elkaar. Je kunt één of meerdere mussenvilla’s naast elkaar ophangen! Huismussen beginnen al in maart/april aan hun eerste nest!Hang de invliegopening naar het noorden, noordoosten of oosten. Zo zorg je ervoor dat hij uit de wind, regen en zon hangt. Hang hem op een rustige plaats. Vogels houden niet van te veel activiteit rondom hun nest. |
Hier kun je vanaf nu aandacht aan besteden, zodat de jonge vogels zich in onze buurt vestigen.
Wat zou het mooi zijn het vrolijke getjilp weer vaker te horen en volgend jaar bij de tuinvogeltelling een groei te zien in de huismussenpopulatie.
Maart 2026
Werkgroep Watergras Natuurlijk
Christa Schut
Bronnen:
- https://www.stichtingdemussentoevlucht.nl/wet-natuurbescherming-natuurwet/wat-kunt-u-thuis-zelf-doen-voor-de-huismussen/
- https://www.sovon.nl/actueel/nieuwsberichten/2024-wordt-het-jaar-van-de-huismus
- https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/5-tips-om-de-huismus-te-helpen
N.B.:
Een jaar geleden schreven we over struiken, die met hun bessen vogels de winter doorhelpen. https://www.watergrasgouda.nl/bessenstruiken/